Trong cuộc đời của mỗi tay vợt, luôn có những khoảnh khắc mang tính định hình. Những khoảnh khắc này có thể diễn ra khi đang thi đấu, khi quan sát người khác chơi, hoặc đơn giản là qua một cuộc trò chuyện. Nhìn lại 42 năm gắn bó với môn thể thao này với tư cách là một tay vợt và một huấn luyện viên, tôi có thể chỉ ra một vài sự kiện đã để lại ảnh hưởng lâu dài và nhào nặn nên con người, tay vợt và huấn luyện viên mà tôi là ngày hôm nay.
1. Làm cậu bé nhặt bóng cho trận đấu biểu diễn giữa Bjorn Borg và Vitas Gerulaitis
Đó chỉ là một trận đấu biểu diễn, nhưng Bjorn Borg và Vitas Gerulaitis lần lượt là tay vợt số 1 và số 3 thế giới vào năm 1980, và việc trận đấu diễn ra tại Israel là một sự kiện vô cùng lớn. Tôi khi đó là một trong những tay vợt trẻ hàng đầu của quốc gia và họ đã cho phép tôi, cùng những người khác, làm cậu bé nhặt bóng trong trận đấu. Quan trọng hơn, họ cho phép tôi nhặt bóng trong buổi tập của họ, và tôi đã được tận mắt chứng kiến họ tập luyện – một trải nghiệm thực sự mở mang tầm mắt.
Tôi vẫn còn nhớ âm thanh sắc gọn khi bóng rời khỏi cây vợt gỗ của họ. Tôi kinh ngạc trước sự chuẩn xác trong các cú đánh của họ, khi cả hai đều đánh bóng vào đúng điểm ngọt (sweet spot) một cách hoàn hảo trong mọi lần. Tôi đặc biệt nhớ cách Borg giữ ánh mắt tại điểm tiếp xúc bóng rất lâu sau khi bóng đã rời khỏi vợt và cách họ tạo ra độ xoáy cực lớn cho bóng. Thực tế, không có một quả bóng nào được đánh phẳng (flat), tất cả đều được đánh với xoáy lên (topspin) hoặc cắt (slice). Sự kết hợp giữa cường độ tập luyện và sự tập trung mà cả hai dành cho mỗi cú đánh là một bài học tuyệt vời mà tôi vẫn áp dụng cho đến ngày nay.
Họ không nói một lời nào trong suốt buổi tập, nhưng khi đã thư giãn hơn, họ đã trò chuyện với chúng tôi vài phút, đặc biệt là Vitas.
Trong chính trận đấu đó (trận mà Vitas thắng sau 4 set), tôi đã phạm sai lầm khi chọn làm cậu bé nhặt bóng ở vị trí sát lưới—một sai lầm lớn! Tôi gần như "thất nghiệp" trong suốt trận đấu vì những tay vợt đó không bao giờ đánh bóng hỏng vào lưới. Tôi chắc chỉ chạm vào bóng ba lần trong suốt trận đấu. Tôi nhớ mình đã tự nhủ: “Những tay vợt vĩ đại không bao giờ đánh hỏng vào lưới.” Đó là một khái niệm khá đơn giản nhưng đã theo tôi suốt đời. Chính điều đó đã thôi thúc tôi muốn trở thành một tay vợt chuyên nghiệp khi lớn lên. Và thật tình cờ, tôi đã thực sự thi đấu với Borg trong hệ thống chuyên nghiệp vào năm 1993 khi ông ấy trở lại sau 10 năm giải nghệ.
2. Gặp gỡ Jimmy Connors năm 1981
Một năm sau, Jimmy Connors đến Israel để tham dự một sự kiện cùng Shlomo Glickstein, Tim Gulickson và Elliot Telcher. Họ đều là những tay vợt giỏi, nhưng Connors mới là cái tên lớn nhất, và chúng tôi đã có dịp gặp ông ấy khi ông đến Trung tâm Tennis Israel, nơi tôi đã lớn lên.
Khi tôi hỏi Connors ông tập luyện bao nhiêu giờ mỗi ngày, ông ấy nói: “Một giờ vào buổi sáng và một giờ vào buổi chiều.”
Khi tôi nói với ông ấy rằng tôi tập bốn giờ mỗi ngày, ông ấy mỉm cười và nói: “Đúng, nhưng một giờ của tôi tương đương với bốn giờ của cậu vì tôi không đánh hỏng và tôi chạy theo mọi quả bóng trong khi di chuyển đôi chân hoàn hảo suốt cả giờ mà không nghỉ. Nếu cậu tập luyện như thế, cậu không cần quá một giờ mỗi lần tập.”
Vài năm sau, tôi trở thành tay vợt chuyên nghiệp và có cơ hội tập luyện cùng Connors (chúng tôi đã đấu với nhau ba lần trên tour chuyên nghiệp) và mọi thứ đúng như ông ấy mô tả. Chúng tôi không đánh hỏng và không ngồi nghỉ trong suốt buổi tập. Connors thậm chí còn bắt bạn phải chạy đi nhặt bóng giữa các điểm trong set đấu để giữ nhịp tim cao và có một buổi tập hiệu quả hơn. Cường độ cao trong tập luyện là điều tôi đã học hỏi từ Jimmy Connors và cố gắng áp dụng cả với tư cách là một tay vợt lẫn huấn luyện viên. Theo tôi, đó là khía cạnh quan trọng nhất để trở thành một tay vợt tennis đẳng cấp cao.
3. Gặp gỡ Dick Savitt năm 1978
Dick Savitt là một huyền thoại của New York, người đã giành chức vô địch Wimbledon và Australian Open vào năm 1951. Ông là “cha đỡ đầu” của quần vợt Israel trong những năm 1970, 1980 và 1990, và đã dành sự quan tâm đặc biệt để giúp đỡ tôi khi còn là một tay vợt trẻ, dìu dắt tôi trong suốt sự nghiệp.
Khi tôi gặp ông vào năm 1978 tại Câu lạc bộ Vanderbilt ở Grand Central Station, đó là một trải nghiệm thay đổi cuộc đời. Chỉ trong vòng một năm sau khi gặp ông, tôi đã lọt vào trận chung kết giải Orange Bowl.
Dick đã giúp tôi nhận ra tầm quan trọng của kỹ thuật, dạy tôi cách di chuyển chân (footwork) đúng đắn và cách chú ý đến những chi tiết nhỏ nhất. Ông rất am hiểu về môn thể thao này và mang đến cái nhìn sâu sắc của một nhà vô địch thực thụ. Đó là một đặc ân đáng kinh ngạc khi được nhận sự chỉ dẫn từ một bộ óc tennis sắc bén như vậy.
Những lời khuyên mà ông đưa ra đã giúp ích cho tôi trong suốt sự nghiệp, và cho đến tận ngày nay, tôi vẫn thường xuyên trò chuyện với Dick. Ông đã ngoài 90 tuổi nhưng vẫn giữ được tư duy tennis sắc bén như thuở nào.
4. Xem Guillermo Vilas tập luyện
Khi còn là một tay vợt trẻ, tôi có chuyến đi đến Nam Phi và chúng tôi được đưa đi xem một sự kiện ATP diễn ra tại Ellis Park. Mục tiêu chính của tôi là xem thần tượng thời thơ ấu của mình, Guillermo Vilas. Ông ấy không thi đấu vào ngày hôm đó, nhưng chúng tôi đã được xem ông tập luyện. Tôi đã rất mong chờ được xem những cú đánh cuối sân (groundstrokes) trứ danh của ông, nhưng thay vào đó, tôi lại thấy ông tập cú backhand overhead trong suốt một giờ đồng hồ với huấn luyện viên của ông lúc bấy giờ là Ion Tiriac.
Mặc dù thất vọng vì không được xem ông đánh từ vạch cuối sân, nhưng tôi thực sự ấn tượng bởi sự chuyên nghiệp và sự tận tâm khi dành thời gian dài như vậy chỉ để tập một cú đánh cụ thể. Nó dạy tôi tầm quan trọng của việc rèn luyện mọi khía cạnh trong lối chơi của mình. Vilas không lên lưới nhiều trong các trận đấu, nhưng vẫn tập cú đánh đó suốt cả giờ đồng hồ!
Khi tôi trở thành tay vợt chuyên nghiệp, Vilas đã ở giai đoạn cuối của sự nghiệp dài hơi, nhưng chúng tôi vẫn có vài lần tập luyện cùng nhau. Một trong những lần đó là tại một sự kiện trong nhà, nơi khung giờ duy nhất để tập là trước 8 giờ sáng, Vilas và tôi đều có mặt lúc 6:30 sáng mỗi ngày. Ông ấy yêu thích việc tập luyện và không ngừng cải thiện lối chơi, mặc dù lúc đó ông đã qua thời đỉnh cao và không cần phải chứng minh điều gì nữa. Trong tuần đó, ông kể với tôi rằng ông từng chơi 19 set trong một ngày khi tập luyện cùng Borg trước mùa giải.
5. Đối đầu Brad Gilbert tại Tứ kết Tel Aviv năm 1986
Đến năm 1986, tôi đã trở thành tay vợt chuyên nghiệp nhưng vẫn là một tân binh trên tour. Tôi đang chơi trận đấu để đời trước khán giả quê nhà trước Brad Gilbert, tay vợt xếp hạng sáu thế giới. Tôi đã thắng hai vòng để lần đầu tiên trong đời lọt vào tứ kết một sự kiện cấp độ tour, và đang chơi trận đấu quan trọng nhất trong sự nghiệp của mình.
Sau khi thua set đầu, tôi đã lấy lại phong độ và thắng set thứ hai, chỉ còn cách chiến thắng hai điểm khi đang giao bóng ở tỷ số 5-4 trong set quyết định. Nhưng đột nhiên, anh ấy thực hiện một cú passing shot khi đang chạy, đưa tỷ số lên 30-30 và thay đổi hoàn toàn lối chơi. Anh ấy bắt đầu lên lưới và thắng 10 điểm liên tiếp để đánh bại tôi.
Gilbert sau đó đã giành chức vô địch, còn tôi thì nhận được rất nhiều lời khen ngợi. Bài học tôi rút ra từ Gilbert ngày hôm đó: Tennis là cuộc chơi của những điểm số quan trọng và việc gây áp lực lên đối thủ. Khi Gilbert nhận thấy tôi bắt đầu căng cứng, anh ấy đã giành quyền kiểm soát trận đấu. Ngược lại, tôi lại chơi an toàn và quá thụ động khi những điểm số quyết định đến, thay vì chơi thứ tennis dũng cảm đã đưa tôi đến vị thế chiến thắng trước tay vợt hạng sáu thế giới. Trận đấu đó đã dạy tôi rất nhiều về bản thân và cách xử lý những tình huống điểm số quan trọng.
6. Đối đầu Jimmy Connors năm 1989 trong trận chung kết tại Tel Aviv
Tôi lọt vào trận chung kết ATP Tour đầu tiên trong sự nghiệp ngay tại quê nhà trước Connors, thần tượng thời thơ ấu của tôi. Tôi đang trên đà có một tuần thi đấu như mơ khi thắng set đầu 6-2 và dẫn trước một break ở tỷ số 1-0 trong set thứ hai. Lúc đó, tôi nhìn lên khán đài chật kín người, nhìn bảng tỷ số và bắt đầu chuẩn bị bài phát biểu chiến thắng, tính toán xem mình sẽ nhận được bao nhiêu điểm xếp hạng, và thậm chí nghĩ về việc mình sẽ ăn mừng ở nhà hàng nào.
Nhưng Connors có một kế hoạch khác. Điều tiếp theo tôi nhớ là mình đang đứng trong lễ trao giải, cầm chiếc cúp á quân khi Connors giành danh hiệu cuối cùng trong sự nghiệp của ông. Sau khi thua set đầu và bị dẫn trước một break, Connors đã thay đổi hoàn toàn lối chơi và bắt đầu tấn công cú giao bóng của tôi không ngừng nghỉ, thậm chí lên lưới ngay cả trong những cú giao bóng một của tôi! Đây không phải là lối chơi thường thấy của ông ấy, nhưng nó đã làm tôi bất ngờ và thay đổi hoàn toàn cục diện trận đấu. Ông ấy đơn giản là đã nâng tầm lối chơi của mình. Trận đấu đó dạy tôi không được ăn mừng quá sớm hay nghĩ về bất cứ điều gì trong trận đấu ngoài điểm số tiếp theo. Nó cũng dạy tôi về việc thay đổi lối chơi khi đang thua và sự linh hoạt trong tư duy để gây bất ngờ cho đối thủ khi mọi thứ không diễn ra như ý muốn.
– Gilad Bloom
Theo dõi Chris tại các trang web và liên kết mạng xã hội sau:
Website: www.chrislewit.com
Blog: www.ProdigyMaker.com
Facebook: www.facebook.com/ChrisLewitTennisAcademy
Twitter: www.twitter.com/chrislewit
LinkedIn: www.linkedin.com/company/chris-lewit-tennis-academy
Instagram: www.instagram.com/chrislewittennis/
YouTube: www.youtube.com/ChrisLewit
iTunes: https://podcasts.apple.com/us/podcast/the-prodigy-maker-tennis-show/