Như người xưa vẫn nói: “Bạn nên luôn học hỏi từ những sai lầm của chính mình.” Tôi xin bổ sung rằng bạn cũng nên học hỏi từ sai lầm của người khác.
Trong suốt sự nghiệp huấn luyện, tôi đã cố gắng học hỏi từ những sai lầm của bản thân và cũng giống như bao người khác, tôi chắc chắn đã mắc phải rất nhiều sai lầm trong suốt những năm qua. Bí quyết là đừng lặp lại những sai lầm đó, và khi bạn giảm bớt số lượng sai lầm, bạn sẽ trở thành một huấn luyện viên giỏi hơn.
Là một cựu vận động viên, tôi nhớ lại một số sai lầm mà các huấn luyện viên của mình thường mắc phải, và tôi cố gắng không lặp lại chúng. Dưới đây là danh sách năm sai lầm phổ biến nhất mà các huấn luyện viên thường mắc phải. Tôi cũng từng mắc những sai lầm này trong giai đoạn đầu sự nghiệp huấn luyện, và tôi luôn cố gắng tránh lặp lại chúng mỗi khi bước ra sân tập.
1. Chỉ ra lỗi kỹ thuật hoặc chiến thuật của học viên bằng cách nói cho họ biết họ đã làm sai điều gì
Khi còn là một huấn luyện viên trẻ, tôi thường nói với học viên rằng họ “không chùng đầu gối” hoặc “lẽ ra nên đánh bóng chéo sân”. Nhưng khi bạn trưởng thành hơn trong vai trò huấn luyện, bạn sẽ nhận ra rằng cách dạy tốt hơn là đặt câu hỏi cho học viên: “Tại sao em nghĩ mình lại đánh bóng vào lưới?” hoặc “Nếu có thể đánh lại điểm này, em sẽ đánh cú forehand khi đang di chuyển mà em vừa bỏ lỡ vào đâu?”. Bằng cách đặt những câu hỏi như vậy, bạn khơi gợi khả năng tự phân tích sai lầm và giúp học viên tự tìm ra giải pháp. Phần lớn thời gian, họ sẽ biết ngay mình đã làm sai điều gì. Khi họ tự đưa ra câu trả lời, họ sẽ ghi nhớ các chỉ dẫn tốt hơn nhiều so với việc tôi chỉ nói cho họ biết.
2. Trở nên nóng nảy hoặc đối đầu với học viên
Là một huấn luyện viên trẻ chuyển thẳng từ tour đấu chuyên nghiệp sang công tác giảng dạy, tôi rất quyết liệt, hiếu thắng và đôi khi còn nóng nảy với học viên. Tôi quá đam mê với môn thể thao này và thường cảm thấy cá nhân nếu học viên không thi đấu tốt hoặc không đủ cam kết. Qua nhiều năm, tôi đã học được rằng huấn luyện viên chỉ có thể làm đến một mức độ nhất định, và việc thể hiện sự tức giận dưới bất kỳ hình thức nào đều không chuyên nghiệp và không mang lại hiệu quả. Trẻ em luôn nhìn vào huấn luyện viên và mong đợi họ luôn giữ được sự điềm tĩnh. Tôi đã học cách kiểm soát các tình huống khó chịu và phản ứng một cách phù hợp. Đôi khi, tôi sẽ tạo ra “sự tức giận giả tạo” trong buổi tập chỉ để khuấy động không khí nếu thấy học viên uể oải, nhưng sự “tức giận” đó được kiểm soát và tính toán kỹ lưỡng, không bao giờ mang tính cá nhân. Điều quan trọng nhất là kết thúc buổi tập với một nụ cười và một cái bắt tay.
3. Huấn luyện quá mức (Over-coaching)
Khi còn là một tay vợt trẻ, tôi rất ghét việc huấn luyện viên nói quá nhiều trong lúc tập luyện. Hầu hết những lần đánh hỏng, tôi đều biết rõ lý do và không cần phải nghe lại những gì mình làm sai mỗi khi đánh hỏng một quả bóng. Khi mới bắt đầu huấn luyện, tôi cũng thường mắc phải sai lầm đó. Qua nhiều năm, tôi nhận ra rằng đôi khi “ít hơn lại là nhiều hơn”. Việc nghe đi nghe lại những chỉ dẫn trong các bài tập lặp lại là một chuyện, nhưng trong khi thi đấu, học viên cần phát triển cá tính riêng và tự mình xử lý các tình huống khác nhau. Vì vậy, tôi hướng dẫn các chuyên gia trong chương trình của mình nói rất ít trong khi đánh điểm và để các em tự xoay xở. Tennis là môn thể thao cá nhân và các tay vợt cần sự bình tâm khi thi đấu. Tôi thấy rằng khi bạn nói ít đi, ý nghĩa của những lời nói đó lại tăng lên và học viên lắng nghe tốt hơn. Tốt nhất là hãy tổng kết trận đấu sau khi kết thúc set đấu.
4. Bị mắc kẹt vào một hệ thống huấn luyện giáo điều
Tôi lớn lên và được dạy tennis bởi những người chơi bằng vợt gỗ và đánh các cú groundstroke với kiểu cầm vợt Continental. Tôi đã có những huấn luyện viên và người thầy tuyệt vời, và tôi vẫn tin vào nhiều phương pháp “cổ điển”... hầu hết chúng vẫn hiệu quả. Tuy nhiên, môn thể thao này đã phát triển rất nhiều... từ vợt, cách cầm vợt, phong cách chơi, và chắc chắn là cả cách mọi người tập luyện. Khi còn là huấn luyện viên trẻ, tôi rất cứng nhắc trong cách dạy. Tôi nghĩ rằng phương pháp nào hiệu quả với mình thì cũng sẽ hiệu quả với học viên. Nhưng tôi nhanh chóng nhận ra rằng một huấn luyện viên nên không ngừng phát triển cùng với môn thể thao này và liên tục điều chỉnh phong cách huấn luyện của mình. Sự thay đổi không ngừng của môn thể thao và đặc điểm của thế hệ mới đòi hỏi các huấn luyện viên phải luôn nhạy bén và có khả năng sáng tạo ra các bài tập mới mẻ. Thực tế, là một huấn luyện viên tennis, bạn phải liên tục tái tạo bản thân.
5. Dạy tất cả mọi người theo cùng một cách
Là một cựu tay vợt chuyên nghiệp chuyển sang làm huấn luyện viên, tôi biết đôi chút về cách chơi, nhưng huấn luyện lại là một câu chuyện hoàn toàn khác. Đầu sự nghiệp, tôi thường bắt tất cả học viên tập luyện theo cùng một “guồng quay”, nhưng tôi sớm nhận ra rằng do tính cá nhân của môn thể thao này, mỗi tay vợt là một cá thể khác biệt. Thách thức của một huấn luyện viên là tìm ra chiếc chìa khóa phù hợp với tư duy của từng người và cung cấp cho mỗi học viên những gì họ cần. Một số học viên cần cách tiếp cận “bàn tay sắt” và thích được đẩy đến giới hạn. Một số khác lại cần cách tiếp cận “nhẹ nhàng” hơn. Hầu hết trẻ em cần sự kết hợp của cả hai. Huấn luyện viên thực sự cần phải tỉnh táo, thể hiện sự nhạy bén và đóng vai trò như một nhà tâm lý học thể thao để tìm ra cách dạy tốt nhất cho từng học viên. Điều này càng trở nên khó khăn hơn khi dạy một nhóm trẻ vốn dĩ đã khác biệt nhau. Đó chính là điều làm cho công việc của một huấn luyện viên tennis trở nên thú vị!
– Gilad Bloom
Theo dõi Chris tại các trang web và liên kết mạng xã hội sau:
Website: www.chrislewit.com
Blog: www.ProdigyMaker.com
Facebook: www.facebook.com/ChrisLewitTennisAcademy
Twitter: www.twitter.com/chrislewit
LinkedIn: www.linkedin.com/company/chris-lewit-tennis-academy
Instagram: www.instagram.com/chrislewittennis/
YouTube: www.youtube.com/ChrisLewit
iTunes: https://podcasts.apple.com/us/podcast/the-prodigy-maker-tennis-show/