Vào những năm 1960 và 1970, quần vợt Tây Ban Nha chủ yếu là các cú cắt bóng và ép bóng. Các tay vợt thường có lối đánh bền bỉ, kiên nhẫn và chịu khó nhặt bóng, và nhiều người thường gọi họ theo chiều hướng chê bai là “những kẻ đẩy bóng” (pushers).
Vào những năm 1970 và 1980, các huấn luyện viên huyền thoại như Pato Alvarez và Lluis Bruguera bắt đầu xuất hiện – họ làm việc miệt mài nơi tuyến đầu để phát triển một hệ thống huấn luyện mới, dựa trên nền tảng sự bền bỉ của các nhà vô địch tiền bối, nhưng bắt đầu thay đổi môn thể thao này bằng cách đề cao cường độ tập luyện cao hơn và thúc đẩy các tay vợt Tây Ban Nha rèn luyện thể lực mạnh mẽ hơn, đồng thời bổ sung thêm các thứ vũ khí lợi hại. Hệ thống Bruguera thường nhấn mạnh vào những cú đánh xoáy nặng (heavy topspin) và vũ khí cú thuận tay (forehand) – hãy nghĩ đến Sergi Bruguera. Pato Alvarez đã đào tạo ra những tay vợt toàn diện với lối chơi bao sân tuyệt vời và tấn công sắc bén nhằm cân bằng với lối đánh bền bỉ cuối sân – hãy nghĩ đến Sergio Casal và Emilio Sanchez.
Thập niên 1990 và 2000 là những thập kỷ bùng nổ của quần vợt Tây Ban Nha khi Tây Ban Nha thống trị bảng xếp hạng ATP với số lượng tay vợt nằm trong top 100 đông đảo nhất, nhưng quan trọng hơn là – lần đầu tiên – họ sản sinh ra nhiều nhà vô địch Grand Slam và các tay vợt xếp hạng số 1 thế giới, như Sergi Bruguera, Albert Costa, Carlos Moya và Juan-Carlos Ferrero. Những tay vợt này đã dẫn đầu "Hạm đội Tây Ban Nha" (Spanish Armada) và được hậu thuẫn bởi hàng tá các tay vợt chuyên nghiệp xuất sắc khác.
Sự thống trị này vẫn tiếp tục cho đến tận ngày nay với sự xuất hiện của một trong những tay vợt vĩ đại nhất mọi thời đại: Rafa Nadal. Khi đặt trong bối cảnh lịch sử, sự tiến hóa của quần vợt Tây Ban Nha từ những năm 1960 đến nay thực sự đáng kinh ngạc và là một trong những câu chuyện thành công vĩ đại nhất trong lịch sử quần vợt – điều này rất đáng để nghiên cứu đối với bất kỳ ai thực sự nghiêm túc muốn học cách phát triển các nhà vô địch, dù là ở cấp độ quốc gia/tổ chức hay với tư cách cá nhân làm việc trực tiếp với một vận động viên.
Lịch sử quần vợt nữ Tây Ban Nha không đạt được thành công tương tự như nam giới và là một chủ đề cần phải nghiên cứu sâu hơn nữa. Quần vợt nữ từng có một số gương mặt nổi bật như Arantxa Sanchez-Vicario và Conchita Martinez, gần đây hơn là Garbine Muguruza, nhưng họ chưa thống trị đấu trường chuyên nghiệp theo cách tương tự như các đồng nghiệp nam. Một cuộc thảo luận rộng hơn về các lý do dẫn đến điều này đòi hỏi một bài viết chuyên đề hoàn toàn riêng biệt.
Chỉ thời gian mới trả lời được bước tiến hóa tiếp theo của Tây Ban Nha sẽ như thế nào và liệu quần vợt Tây Ban Nha có thể tiếp tục sự thống trị của mình trên sân khấu thế giới hay không.
Hệ thống luôn không ngừng tiến hóa. Ngày càng có nhiều huấn luyện viên và vận động viên đến từ bên ngoài Tây Ban Nha để học hỏi các “bí quyết” của xứ sở bò tót, đồng thời cũng có một làn sóng di cư của các huấn luyện viên được đào tạo bài bản rời Tây Ban Nha đi giảng dạy khắp nơi trên thế giới. Kết quả là các tay vợt đến từ những quốc gia khác đang được hưởng lợi từ các phương pháp vốn từng chỉ giúp các tay vợt Tây Ban Nha vươn lên đỉnh cao thế giới. Do đó, Tây Ban Nha buộc phải cải tiến các phương pháp của mình để duy trì tính cạnh tranh khi các quốc gia khác ngày càng học hỏi và thích nghi.
Một ví dụ cho thấy điều này là ngày càng có nhiều học viện và huấn luyện viên ở Tây Ban Nha nhấn mạnh vào việc tập luyện trên mặt sân cứng, chủ động bắt bóng sớm hơn và đánh bóng lúc bóng đang nảy lên (on the rise). Các phương pháp truyền thống của Tây Ban Nha thường nhấn mạnh việc lùi sâu về phía sau sân và thường để bóng rơi xuống thấp để chơi phòng ngự cũng như tạo ra những cú đánh bóng nặng, xoáy sâu đầy uy lực. Nếu bạn quan sát vị trí đứng trên sân của Rafa nói chung, nó rất giống với cách mà Sergi Bruguera (và nhiều tay vợt chuyên nghiệp Tây Ban Nha khác) từng thi đấu.
Đang có một xu hướng mạnh mẽ ở Tây Ban Nha từ các huấn luyện viên có tư duy tiến bộ nhằm đưa các tay vợt áp sát vạch cuối sân hơn, chủ động và quyết đoán hơn trong việc chiếm lĩnh vị trí trên sân so với các thập kỷ trước. Điều này kết hợp với việc tập luyện nhiều hơn trên mặt sân nhanh chắc chắn sẽ giúp thay đổi phong cách của các tay vợt Tây Ban Nha cho thế hệ tiếp theo. Chúng ta có thể sẽ thấy nhiều tay vợt Tây Ban Nha vừa sở hữu sự bền bỉ và tinh thần chiến đấu của các nhà vô địch đời trước, lại vừa có kỹ năng bắt bóng sớm và tấn công xuất sắc hơn, cùng với sự tự tin cao độ hơn trên các mặt sân nhanh.
Nếu Tây Ban Nha khôn ngoan, họ cũng sẽ dành nhiều thời gian hơn để phát triển cú giao bóng (serve) như một thứ vũ khí thực thụ, để thế hệ tay vợt tiếp theo có thể giành được nhiều điểm dễ dàng hơn trong các game giao bóng của mình. Theo truyền thống ở Tây Ban Nha, ngay cả đến ngày nay, cú giao bóng thường ít được chú trọng phát triển và chỉ được dùng đơn giản để bắt đầu loạt bóng thay vì được mài giũa và thực sự phát triển thành một cú đánh mang tính thống trị. Điều này cần phải thay đổi nếu Tây Ban Nha muốn duy trì vị thế là một siêu cường ở cấp độ cao nhất của môn thể thao này.
Tóm lại, tương lai của quần vợt Tây Ban Nha có lẽ sẽ mang hình bóng của Feliciano Lopez nhiều hơn là David Ferrer. Tuy nhiên, trên tour đấu vẫn sẽ luôn xuất hiện những tay vợt chuyên cày ải (grinder) kinh điển mang đậm bản sắc Tây Ban Nha dựa trên tâm lý (bảo thủ, kiên nhẫn) và đặc điểm thể chất (vóc dáng thấp, sức bền và tốc độ đôi chân).
Tham gia cùng Chris và cộng đồng Học viện Quần vợt Chris Lewit tại Kênh YouTube Chris Lewit.