Chơi Thứ Quần Vợt Thép

Tôi chưa bao giờ bước ra sân quần vợt chỉ để "giao lưu cho vui"; tôi bước ra sân để chiến đấu và giành lấy chiến thắng. Nếu bạn muốn chơi một thứ quần vợt dễ dãi, mềm yếu và đầy những lời an ủi vỗ về sau mỗi thất bại, cuốn sách này không dành cho bạn. Để trở thành một tay vợt gai góc và đáng sợ (A Tougher Player), bạn phải thay đổi hoàn toàn lăng kính nhìn nhận trận đấu: Quần vợt là một cuộc so găng một chọi một không khoan nhượng. Ở bên kia lưới là một kẻ đang tìm mọi cách cướp đi chiến thắng khỏi tay bạn, và bạn phải có dũng khí để nhìn thẳng vào mắt hắn và chứng minh rằng bạn sẵn sàng chịu đựng gian khổ nhiều hơn hắn để đoạt từng điểm số. Bản lĩnh thi đấu không phải là thứ tự nhiên sinh ra; nó được rèn giũa từ thái độ không bao giờ từ bỏ bất kỳ đường bóng nào, dù bạn đang bị dẫn trước không-năm ở ván đấu quyết định.

Rất nhiều người chơi và thậm chí cả các huấn luyện viên hiện đại đang làm phức tạp hóa môn thể thao này một cách vô lý. Họ dạy những vòng mở vợt ngoằn ngoèo, những cú vặn xoắn cổ tay kỳ quặc và vô số lý thuyết cơ học rườm rà khiến người chơi bị đông cứng bởi sự phân tích quá mức. Lời khuyên chân thành nhất của tôi dành cho bạn là: Hãy giữ cho cú đánh chạm đất của bạn thật đơn giản và gọn gàng: Mở vợt sớm và ngắn gọn: Ngay khoảnh khắc bạn nhận diện được bóng bay sang bên thuận hay bên trái, hãy xoay vai và đưa vợt ra sau ngay lập tức. Đừng lãng phí thời gian vẽ những vòng cung phức tạp trên không trung; đường thẳng luôn là con đường ngắn nhất và nhanh nhất. Đón bóng ở phía trước: Đừng bao giờ để quả bóng ép bạn lùi lại phía sau vạch cuối sân; hãy di chuyển tiến vào đón quả bóng khi nó vừa nảy lên (Taking the ball on the rise). Đánh bóng bằng mặt phẳng vợt chắc chắn: Vung vợt xuyên qua tâm quả bóng với toàn bộ trọng lượng cơ thể đè về phía trước; một cú đánh bóng bạt hoặc xoáy nhẹ nhưng cắm sâu sát vạch cuối sân sẽ tạo ra sức hủy diệt lớn hơn bất kỳ cú vuốt bóng hoa mỹ nào.

Cú trái hai tay là vũ khí thương hiệu đã đưa tôi lên vị trí số một thế giới trong suốt năm năm liên tiếp. Bí quyết của tôi không nằm ở việc tạo xoáy cuộn; bí quyết của tôi là đè bẹp thời gian phản xạ của đối thủ: Tôi không lùi lại để chờ quả bóng rơi xuống tầm thắt lưng như hầu hết các tay vợt khác; tôi bước chân áp sát và đánh bóng ngay ở đỉnh điểm nảy lên từ ngang ngực. Bằng cách mượn chính tốc độ của quả bóng đối phương và kết hợp với lực đẩy của hai cánh tay, tôi biến cú trái tay thành một cú đấm thẳng trực diện, bắn quả bóng đi với quỹ đạo phẳng và sâu chọc thẳng vào góc sân đối thủ trước khi họ kịp Bước hồi vị (recovery step) thăng bằng.

Tôi không sở hữu cú giao bóng hai trăm cây số một giờ như những gã khổng lồ cao hai mét; thế nhưng tôi vẫn đánh bại họ trong suốt hai thập kỷ. Tại sao? Bởi vì trong môn quần vợt, một cú giao bóng một ổn định với tỷ lệ vào sân bảy mươi phần trăm quan trọng hơn gấp mười lần việc bạn tung ra hai cú ace rồi lại tự đánh hỏng ba quả lỗi kép. Hãy giao bóng với sự tập trung cao độ vào vị trí điểm đặt bóng (Placement): Nhắm thẳng vào điểm yếu nhất của đối thủ — thường là sâu vào góc trái tay hoặc bắn thẳng vào giữa thân người để khóa chặt không gian vung tay của họ. Đừng bao giờ coi cú giao bóng chỉ là một thủ tục mở màn; hãy xem nó như phát súng đầu tiên thiết lập thế trận thống trị để bạn bước vào sân làm chủ loạt bóng bền tiếp theo.

Trả giao bóng là nơi tôi trút toàn bộ cơn thịnh nộ và sự hiếu chiến của mình lên đối thủ: Khi đứng chờ quả phát bóng, tôi không bao giờ lùi xa phía sau vạch cuối sân để chọn giải pháp an toàn; tôi đứng ngay trên vạch hoặc nhích vào trong sân một bước. Tư thế đứng hung hăng này gửi đi một thông điệp đe dọa trực tiếp tới người phát bóng: "Nếu anh giao bóng yếu một chút, tôi sẽ xé toạc góc sân của anh ngay lập tức!". Đối với quả giao bóng hai của đối thủ, bạn bắt buộc phải trừng phạt nó không thương tiếc: Hãy bước chân tiến vào sân, rút ngắn biên độ mở vợt và bạt thẳng quả bóng sâu vào góc sân hoặc cắn xoáy cắt trượt ngay dưới chân của tay vợt đang di chuyển lên lưới. Một khi bạn bẻ gãy được sự tự tin trong quả giao bóng của đối thủ, bạn đã nắm chắc một nửa chiến thắng trong tay.

Khi bạn bước chân lên lưới, hãy nhớ rằng bạn đang ở vị trí săn mồi: Đừng bao giờ bắt vô-lê một cách hời hợt hoặc cố gắng trình diễn những pha bóng lãng mạn không cần thiết. Hãy biến mỗi cú vô-lê thành một cú đấm kết liễu dứt khoát vào khoảng trống của sân đấu. Đối với cú đập smash trên đầu, sự kiên nhẫn và độ chuẩn xác là yếu tố quyết định: Thay vì cố dùng hết sức bình sinh để đập quả bóng nảy tung lên khán đài, hãy nhắm quả bóng rơi sâu vào góc sân hoặc chém một góc sắc bén kéo bóng ra ngoài sân biên; điểm số vẫn được tính như nhau nhưng tỷ lệ mắc lỗi hỏng của bạn sẽ giảm xuống mức tối thiểu.

Một tay vợt thi đấu già rơ luôn biết cách đưa bóng vào những vị trí bất tiện nhất đối với cơ thể bạn: Xử lý những quả bóng nảy cao ngang vai (High bounding balls): Đừng lùi lại để chờ quả bóng rơi xuống; càng lùi sâu bạn càng biếu không cho đối phương góc sân rộng mở. Hãy tiến lên đón bóng ngay khi nó đang bay lên ở tầm ngực, sử dụng động tác vung vợt ngang phẳng hoặc hơi Động tác sấp cổ tay / xoay trong cẳng tay đè bóng cắm xuống sân. Xử lý những quả bóng rơi thấp sát đất (Low scooping balls): Đừng bao giờ lười biếng cúi gập lưng; bạn bắt buộc phải khuỵu sâu hai đầu gối, hạ thấp toàn bộ trọng tâm cơ thể xuống ngang tầm quả bóng, luồn mặt vợt xuống dưới và dùng lực nâng của đôi chân để đẩy quả bóng bay qua lưới an toàn.

Đừng bao giờ đánh mười quả bóng với cùng một tốc độ và cùng một quỹ đạo: Nếu bạn liên tục nã đại bác với cùng một nhịp độ, những tay vợt giỏi sẽ nhanh chóng mượn lực của bạn để phản đòn. Hãy thỉnh thoảng gài vào một quả bóng bổng lơ lửng sâu sát vạch cuối sân (Moon ball), một cú cắt bóng slice trượt là là dưới chân hoặc một cú bỏ nhỏ bất ngờ để buộc đối phương phải liên tục điều chỉnh bước chạy và nhịp thở. Sự thích nghi mặt sân thi đấu: Trên sân cỏ, bóng nảy cực thấp và trượt nhanh; hãy rút ngắn biên độ vung vợt và luôn sẵn sàng lao lên lưới. Trên sân đất nện, bóng nảy chậm và cao; bạn phải chuẩn bị tâm lý cho những loạt bóng bền kéo dài ba mươi lần chạm vợt và học cách trượt chân ổn định trước khi vung vợt. Kẻ vô địch thực thụ là kẻ có thể giành chiến thắng trên bất kỳ mặt sân nào mà không hề phàn nàn về điều kiện thi đấu.

Đây là cú đánh đặc trưng mang đậm dấu ấn cá nhân của tôi khi thi đấu trên các đấu trường Grand Slam đỉnh cao: Khi đối phương thực hiện một cú lốp bóng tấn công hoàn hảo bay vượt qua đầu bạn và bạn không có đủ thời gian để lùi lại thực hiện cú smash chính diện, hầu hết mọi người sẽ chấp nhận bỏ cuộc hoặc chạy đuổi theo quả bóng sau khi nó đã nảy xuống sân. Giải pháp của tôi là cú "Skyhook" (Cú móc bóng trên không): Tôi quay lưng về phía lưới, nhảy bật người lên không trung bằng chân sau, vươn thẳng cánh tay cầm vợt ra phía sau đầu và thực hiện một chuyển động móc cổ tay cực mạnh như một võ sĩ kéo lưỡi hái từ trên cao xuống dưới. Cú đánh này biến một quả bóng lốp hiểm hóc của đối phương thành một đòn dứt điểm bạt mạng cắm thẳng vào góc sân, khiến đối thủ hoàn toàn chết lặng vì kinh ngạc.

Nhiều chuyên gia tâm lý học khuyên bạn nên giữ một gương mặt lạnh lùng và triệt tiêu toàn bộ cảm xúc trên sân đấu; đối với tôi, điều đó hoàn toàn vô nghĩa. Cảm xúc — kể cả sự giận dữ, niềm kiêu hãnh và nỗi cay đắng khi bị dẫn điểm — chính là nguồn nhiên liệu hạt nhân mạnh mẽ nhất nếu bạn biết cách chuyển hóa nó: Đừng để sự tức giận biến thành hành vi tự hủy hoại bản thân như ném vợt hay buông xuôi điểm số. Hãy gom toàn bộ sự phẫn nộ đó lại, nén nó vào trong lồng ngực và phóng thích nó qua tốc độ của cú vung vợt tiếp theo. Khi tôi bước vào sân, tôi biến từng đường bóng thành một món nợ danh dự cá nhân phải thanh toán sòng phẳng; chính ngọn lửa thù hận đối với sự thất bại đó đã giúp tôi lội ngược dòng trong hàng trăm trận đấu tưởng chừng như đã tuyệt vọng.

Khi bước vào sân đối đầu với một đối thủ mà bạn chưa từng chạm trán trước đây, đừng vội vàng cố gắng kết liễu trận đấu ngay lập tức. Hãy sử dụng ba game đầu tiên như một cuộc trinh sát chiến lược tỉ mỉ: Thử nghiệm các đường bóng khác nhau: Đánh một quả bóng cao bổng sang góc trái tay, gài một quả cắt bóng ngắn và thử nghiệm một quả Giao bóng phẳng (flat serve) vào thân người. Quan sát ngôn ngữ cơ thể của đối thủ: Anh ta di chuyển sang bên nào chậm hơn? Anh ta có thích đánh bóng ngang ngực hay gặp khó khăn khi phải khuỵu gối xử lý bóng thấp? Anh ta phản ứng ra sao khi bị dẫn điểm? Một khi bạn phát hiện ra vết nứt tâm lý hoặc điểm yếu kỹ thuật của đối thủ, hãy liên tục khoét sâu vào điểm đó cho đến khi đối phương hoàn toàn sụp đổ về mặt tinh thần.

Nếu có một điều duy nhất đã định nghĩa toàn bộ sự nghiệp của Jimmy Connors, đó chính là từ: Hustle — Sự lăn xả quên mình. Tôi không bao giờ chấp nhận đứng nhìn một quả bóng của đối phương rơi xuống sân mà không dốc toàn lực đuổi theo, ngay cả khi cơ hội cứu bóng chỉ là một phần trăm. Khi bạn sẵn sàng lao mình bay người qua hàng rào, trượt rách đầu gối và chiến đấu vì từng quả bóng vô vọng, bạn không chỉ cứu được những điểm số ngoạn mục; bạn gieo rắc nỗi kinh hoàng tột độ vào tâm trí đối thủ. Đối phương sẽ bắt đầu nghĩ: "Gã quái vật này không bao giờ biết mệt mỏi sao? Mình phải đánh thêm bao nhiêu cú đánh nữa mới có thể hạ gục được hắn?". Khoảnh khắc đối thủ nhen nhóm suy nghĩ đó trong đầu cũng chính là khoảnh khắc trận đấu đã chính thức thuộc về bạn.